Nuusperspektief

Hier by ons in die gemeente is ons tans besig met `n “groen” reeks. Gisteraand het Dr Ernst Conradie by `n bespreking oor die moderne mens se verbruikersmentaliteit `n opmerking gemaak wat my diep laat dink het. Hy sê daar is `n virus in die kapitalistiese sisteem wat dit laat werk en als vernietig. Dit werk so. Ons leef met `n mite of leuen dat as ons net dit of dat kry, dan sal ons gelukkig wees. Ons jaag dit dan na, kry of koop dit, net om na `n rukkie agter te kom dit maak nie regtig gelukkig nie. Dan begin ons die volgende “droom” najaag. So groei die ekonomie, maar vernietig ons die ekosisteem in die proses. Ek weet dis dalk oorvereenvoudig gestel, maar is beslis iets van die waarheid.

Daar is ook `n teorie wat sê dat ons eers die ekonomie moet regkry, dan sal daar “heel” mense wees en dan kan ons aandag aan die ekologie gee. Ander sê weer, nee. Kry eers weer die aarde en ekologie reg. Kry ons waardes en verbintenis met die aarde reg, dan sal ons weer heel mense hê, wat sal weet hoe om `n volhoubare ekonomie daar te stel.

Toe die vleiloerie nou die oggend so verskriklik mooi in my tuin sing en my hart warm maak, het ek geweet dit is belsis ook iets van die waarheid.

Moenie die “wêreld” probeer bereik nie. Maak seker dat jy die mense wat jy wel bereik so goed as moontlik inspireer. Al is dit `n klein groepie. Waardeer hulle. Respekteer hulle. Geniet hulle. Maak die “wêreld” vir hulle so goed en lekker as moontlik… en stukkie vir stukkie, een vir een, sal jy die “wêreld” verower.

Die nasionale stakings was die afgelope tyd erg in die nuus en ook nie sonder rede nie. Dit raak mense se lewens baie direk. In sommige gevalle het dit selfs mense hul lewe gekos. Die vraag wat dikwels onder Christene gevra word, is hoe ’n mens as gelowige oor die saak moet dink. Laat ons dadelik sê, die saak is kompleks en wie nie kompleksiteit wil of kan verstaan nie gaan sukkel om by ’n helder verantwoordbare standpunt uit te kom. Kortliks ’n paar kort kantaantekeninge wat dalk rigting aan die gesprek mag gee.
Binne die Christelike etiek laat ons ons altyd, ook wat spesifieke sake aanbetref, lei deur groter beginsels. Kom ons kyk na ’n paar sulke beginsels wat dalk hier mag geld
• Geregtigheid en billikheid. Die uitbuiting van mense kan nooit die norm wees nie.
• Balans en ewewig. Waar daar wanbalanse in die natuur of samelewing bestaan, moet dit reggestel word.
• Respek vir lewe en ander se mening en besittings.
• `n Toewyding aan en bereidheid om ’n saak wat groter is as jyself, te dien.
• Eerlikheid en deursigtigheid.
Ek weet nie of dit help nie, maar ek moet sê dat ek lanklaas soveel simpatie en ongemak, met beide kante van ’n saak gehad het. ’n Paar vrae hou my besig.
• Waarom het die staat nie beter beplan nie?
• Moet alle staatsdiensamptenare oor dieselfde kam geskeer word? My hart gaan uit na verpleegsters en onderwysers. Moes hulle nie al lankal beter vergoed gewees het nie?
• Natuurlik is die geweld onaanvaarbaar. Met watter agenda werk die vakbondleiers?
• Hoe gaan ons die gaping tussen salarisse in die land verminder? Peter Drucker het jare gelede gesê dat die baas nooit meer as 20 keer die salaris van die gewone werker mag kry nie. Vandag is die syfer in groot maatskappye nader aan 300 keer die van die gewone werker… en ek weet dit is kompleks!
Wat ek wel weet is dat ons te min vir ons land bid. As ons dit nie doen nie, gaan daar dalk ’n dag kom waar ons sal sê die sokker WB was inderdaad maar net die oog van die storm.

Vanoggend het ek `n begrafnis bygewoon en skielik gewonder hoekom ons eers wil wag tot ons dood is voordat ons regtig regtig intiem met God saamleef. Kan ons dit nie maar meer en meer beleef terwyl ons leef nie? Ek dink dit is moontlik. Ek dink God wil dit ook hê. Ons verstaan dit net nie lekker nie en laat toe dat daar te veel dinge is wat ons aandag vra en hierdie voorreg van ons wegneem.

Vanmiddag was ek saam met `n klompie kerkleiers in Khayelitsha om net weer `n slag te gaan kyk hoe mense sonder behoorlike sanitasie en water leef. Dis koud en nat en vuil. Oral hardloop daar klein kindertjies rond en ek wonder watter verwysingsraamwerk hulle vir die lewe kry. Die berge rommel wat oral rondlê laat `n mens mislik voel. Ek dink oor my eie lekker warm huis… en oor hoe min ek regtig oor hierdie werklikhede dink. Toe dink ek verder. Ek weet God wil hê ek moet intiem met Hom saamleef. Heel konkreet wil Hy dalk hê dat ek net so bietjie meer van my tyd, aandag en energie gee aan hierdie konteks, want dit is sekerlik waar sy sorgsame Vaderhart ook is.

Vandag sommer net `n paar gedagtes uit my en Mariette se nuwe boek: Ontdek jouself voor God – beskikbaar by CUM

I’ve grown certain that the root of all fear is that we’ve been forced to deny who we are. – Francis Moore Lappe

Daar is `n grootsheid in die mens wat wys dat ons beeld van God is; daar is ook `n kleinlikheid in ons, wat bewys dat ons maar net die beeld van God is. – Blaise Pascal

Van die heel grootste gebeurtenisse van jou lewe, is daardie gebeure wat jou help verstaan wie jy regtig is. Dalk is van die grootste krisisse van ons dag die feit dat so baie mense nie regtig `n idéé het wie hulle is nie. Daarsonder is `n vol, vervulde en betekenisvolle lewe moeilik moontlik.

`n Tyd gelede is daar `n uitstekende advertensie op TV vertoon. Dit wys hoe `n gefrustreerde en ietwat onbeskofte sakeman sy arrogansie teenoor `n dame by `n inweegtoonbank op `n lughawe wys. As hy nie dadelik die aandag en diens kry wat hy meen hy op geregtig is nie, vra hy aan haar: “Dame, weet jy wie ek is?” Sy hanteer dit met `n glimlag. Sy neem die mikrofoon en kondig die volgende oor die luidsprekers aan: “Dames en Here, hier by my toonbank is daar iemand wat nie weet wie hy is nie. Kan iemand hom asseblief kom help?!”

Ek dink ons sou baie lesse uit die enkele situasie kon neem, maar dit het veral een by my wakker gemaak. Ek is nie seker of dit die bedoeling van die vervaardigers was nie, maar die amusante advertensie het my aan die volgende laat dink: Daar is sekerlik baie meer mense op die planeet wat nie meer weet wie hulle is nie… en hulle gedrag wys dit!

Dit is my diepe oortuiging dat `n groot deel van die pyn en gebrokenheid wat die wêreld tans ervaar, gevind moet word in die feit dat miljoene mense nie meer weet wie hulle is nie. Jy sien dan ook dat mense op krampagtige wyse vir hulself `n identiteit probeer skep. Snaakse modes, vreemde gedrag, `n krampagtige kruisiging van my (die) verlede, die skep van nuwe (sub)kulture en die fanatiese ondersteuning van vreemde nuwe groepe, is maar enkele voorbeelde.

Globalisering het natuurlik die hele vraag na identiteit en veral groepsidentiteit sterk na vore gebring. Tot `n paar jaar gelede is die sogenaamde Amerikanisering van die wêreld as `n groot bedreiging deur sommige gesien. Die astronomiese ekonomiese opkoms van China het die gesprek so `n bietjie getemper. In hierdie boek wil ons egter die vraag vanuit `n ander hoek beskou. Natuurlik is dit so dat jou verhouding tot die groep aan wie jy behoort, jou persoonlike identiteit dramaties gaan bepaal. Later gaan ons ook iets meer hieroor sê. Dit is nie onbelangrik nie. Tog meen ons dat dit nooit die laaste sê behoort te hê nie.

Belangriker as die vraag wat jou verhouding tot `n bepaalde groep is, sou die vraag wees, wat jou werklike verhouding is tot die Een wat jou gemaak het. Dit is `n vraag met baie kante. Hierdie boek wil onder andere wys hoe die vraag jou alledaagse menswees baie meer konkreet bepaal as wat jy ooit sou kon besef. Te veel mense verstaan dit nie en ruil die vrae gemaklik om.

Daar is `n verhaal in die Bybel wat die punt treffend illustreer. Dit is die verhaal van Jona. Jona word deur God geroep om `n boodskap van verlossing aan die mense van Ninevé te bring. Jona spring egter op `n skip na Tarsis, “weg van die Here af!” (Jona 1:3 ) `n Reuse storm breek uit;die skip is op die punt om te vergaan. Die bemanning maak vir Jona wakker wat onder in die skip lê en slaap terwyl die storm woed (watter lekker beeld vir `n preek) en konfronteer hom dan met drie vrae. Ons sou dit identiteitsvrae kon noem: 1. Watter werk doen jy? 2. Waarvandaan kom jy? 3 Uit watter land en volk kom jy? Miskien lees ons te veel in Jona se antwoord. Maar dit is opvallend dat hy die volgorde in sy antwoord omruil. Hy antwoord eerstens deur te sê dat hy `n Hebreër is en tweedens dat Hy die Here dien (Jona 1:9). Dalk doen ons dit almal. Dalk is die groep waaraan jy behoort steeds vir jou `n belangriker en kragtiger vormer van jou identiteit as jou roeping en opdrag wat jy van God ontvang het. Dit laat die wêreld baie deurmekaar …

Die afgelope drie dae sit ek saam met die finalejaar kweekskool studente in ’n reeks klasse/aanbiedings wat die kerk doen (NGK en VGK) om spesifiek van die kerk se kant hulle so bietjie meer voor te berei oor dit wat op hulle wag in die nabye toekoms. Die oorhoofse tema is leierskap en geestelike leierskap. ’n Paar gedagtes het sommer weer van voor af deur my gedagtes gemaal.

1. Wat het van ons geestelike leiers geword?
2. Verstaan geestelike leiers regtig wat hul belangrikste funksies is?
3. Verstaan geestelike leiers hoe belangrik dit is om `n pad saam met ander te loop?
4. Verstaan kerkleiers dat hulle in die eerste plek geestelike leiers is?
5. Leierskap is “’n verhoudingespel”. Dit ag verhoudinge van die uiterste belang
6. Emosioneel onvolwasse en uitgebrande mense maak moeilik goeie leiers
7. Een van die grootste geskenke wat ’n predikant of enige geestelike leier aan die gemeenskap kan gee is ’n gesonde “self”.
8. Dit vra harde werk en baie dissipline.
9. Een van die heel belangrikste leierskap-/bestuurswenke of uitdagings is die uitdaging om die heel beste in die mense met wie jy werk te gaan soek en na vore te bring.
10. Karakter en integriteit en die respek wat dit by volgelinge kweek is van die heel belangrikste bates waarmee ’n leier werk. As jy dit verloor het, kan jy maar die spreekwoordelike leierskapsboeke toemaak.
11. ’n Ferm standpunt, gekombineer met ’n nederinge diensbare ingesteldheid, bring jou baie vêr.
12. Leiers het hul volgelinge baie lief!
13. ’n Leier is die hele tyd besig om mense/volgelinge te bedank.

Die kerk werk met konsepte soos die voorbeeld van Christus en die kragtige werking van die Heilige Gees. ’n Juk wat sag is en ’n las wat lig is. Die rol wat liefde in ons verhoudinge behoort te speel. Die respek vir ander en veel meer. Tog jammer dat ons soms so met leierskap in die kerk sukkel….

Ek weet nie hoe baie branderplankryers die rubriek lees nie. Dalk maar min. Tog sal die meeste lesers waarskynlik verstaan as ek sê dat, om op ’n helder sonskyn dag, langs die gladde wand van ’n reuse brander af te gly, waarskynlik van die wonderlikste sensasies is wat enige mens kan ervaar. Dit is verslawend. In my jongdae kon ek ure so op my branderkano deurbring. Ingeligtes sal weet dat die storie min of meer so werk. Jy sal saam met jou vriende stil lê en wag, daar waar jy vermoed die branders breek, jou oë stip op die horison. Die deinings kom meestal in reekse en die geoefende oog weet gewoonlik dadelik wanneer ’n grote op pad is. Gelyktydig sal jy dan ’n paar goed begin doen. Jou sintuie sal data oor die grootte van die deining en die spoed waarteen dit aankom, na jou brein stuur. Dan sal jy begin roei om op die regte tyd op die regte plek te kom. Is jy te ver van die regte plek waar jy die brander moet vang, roei jy jou dood of mis jy selfs die brander. Is jy te ver voor die breekpunt van ’n groot brander word jy gemaal. ’n Goeie branderryer weet dat, om ’n groot brander te ry, jy afgesien van ervaring en oefening, ook die aanvoeling nodig het om die inkomende “data” intuïtiewelik te verwerk. Ek meen hierin lê ’n groot lewensles opgesluit.
Ons ry en mis elke dag branders. Dit gebeur in ons persoonlike lewe, besighede, die politiek en die kerk. Ook dit is dikwels die gevolg van hoe ons met die beskikbare feite omgaan of dalk nie omgaan nie. Tog het ons ook hier iets meer as net die feite nodig, naamlik ’n goeie intuïsie. Ek noem dit sommer reguit, Goddelike aanvoeling, of te wel daardie klein, stil stemmetjie wat op verskillende maniere gehoor word wanneer jy intiem met God saamleef. Ja, dit is moontlik om ’n baie naby en intieme verhouding met die Skepper van die kosmos te hê en toegang te hê tot die wysheid en insig wat van Hom kom.
In die Ou Testament lees ons van ’n Elia wat hierdie stem in die stilte ontdek het. (1 Kon. 19:12) In die Nuwe Testament lees ons dat Jakobus die belofte van wysheid aan diegene voorhou wat daarom vra, wat tot God daarvoor bid. (Jak.1:5) Jare later sou die skrywer Scott Peck dit in sy eie woorde beaam: “The intuitive mind is always one step ahead of the conscious mind.”
Die hele gesprek oor God en wetenskap maak my nogal moeg. Vir my staan die twee nie teenoor mekaar nie. Ek het ’n idee dat daar nogal groot branders gery kan word wanneer ons onsself daarvoor oopstel dat God en wetenskap op besondere wyse kan saamwerk. Belangriker vir my as om te weet hoe oud die aarde nou regtig is, is die vraag wat hierdie Skepper-God vandag nog deur my tot stand wil bring. Hoe kan ek op `n beskeie manier meewerk om van Sy skepping ’n beter plek te maak. Ek het ’n idee dat daar nog ’n paar opwindende branders is om te ry.
Onlangs het die noordewind juis kwaai opgesteek en het ek geweet dat die branders oor ’n dag of wat by Gordonsbaai se Bikini-beach groot gaan wees. Dit is ’n verrassende branderry plek vir diegene wat dink dat daar nooit branders is om te ry nie…

braam@kaapkerk.co.za

Die afgelope tyd het nuusberigte oor die weer en die impak daarvan op die omgewing weer die oog gevang. Die oorstromings in Pakistan en Europa en die brande en hitte in Rusland laat ’n mens dink. Een van die grootste stukke ys ooit het in Groenland afgebreek en in die see beland. ’n Kennis wat al lank in Londen woon, het laat weet dat hulle ’n sproeier vir die tuin en ’n lugreëling vir die huis aangeskaf het. So gaan die lysie aan. Ook die plaaslike nuus in die verband laat ’n mens kopkrap.
In dieselfde asem kom iemand uit die sakewêreld nou die dag moedeloos by my en vra dat ek hom tog moet help om dié nuwe geslag jongmense wat deesdae vir hulle begin werk, te verstaan. Hulle dink anders, kyk anders na die lewe en hul werk en openbaar klaarblyklik min lojaliteit teenoor die instelling waarvoor sy geslag soveel jare so hard gewerk het. My gedagtes het onmiddellik gespring na een van die grootste debatte wat tans in die bestuurswêreld aan die gang is, naamlik hoe ons as ouer geslag (die sogenaamde “Boomers”) effektief saam met ’n nuwe geslag of geslagte (Generasie X en Y) kan werk. Die plek ontbreek om volledig hieroor uit te wy, maar vergun my vir ’n oomblik ’n stukkie veralgemening. Jy sien,’n ouer geslag kon min of meer so dink: Kom ons werk eerlik, lojaal en toegewyd vir baie jare geduldig en eendag kan ons rustig aftree. ’n Jonger geslag vra onwillekeurig die vraag: Wat help dit? Gaan daar ’n “eendag” wees?
Die Bybel praat dikwels oor vandag en môre. “Vandag as julle sy stem hoor…” (Heb.3:7)” Maar solank daar nog ’n ‘vandag’ is…” (Heb. 3:13) “Julle wat nie eers weet hoe julle lewe môre sal wees nie” (Jak. 4:14) “Moet julle dus nie oor môre bekommer nie…” (Matt.6:34) Wie die tekste binne konteks lees, kom gou agter dat hier ’n paar temas herhaal word. Daaronder tel afhanklikheid en vertroue op God. So ook ’n bewussyn van jou eie broosheid en verganklikheid. Tog propageer die Bybel nêrens, nie eers in Prediker, ’n fatalistiese kyk op die lewe nie. Nêrens lees ons van ’n totale hopeloosheid oor môre nie. Ons lees wel oor die moontlikheid om opgewonde te wees oor vandag: “Pluk die dag” (Carpe Diem).
Daar mag jongmense wees, wat met die ingesteldheid leef dat ons soveel as moontlik nou moet leef, omdat môre te onseker is. Natuurlik kry ’n mens dit toenemend ook by ’n ouer geslag. Gelukkig is almal beslis nie so nie. Sommige verstaan wel dat die lewe te kosbaar is om elke “vandag” by jou te laat verbygaan, in die hoop dat daar ’n goeie “môre” sal wees. Dit bring ’n nuwe balans in jou lewe en laat jou anders dink oor baie dinge.
Die Bybel moedig ons aan om “vandag” so met God, mekaar en die skepping om te gaan dat daar juis `n kans op ’n “môre” is. Daarmee kan ons egter nie wag nie. Ons moet vandag daarmee begin.
Vandag is ’n geskenk uit God se hand. En môre? Die tydlose God van alle ewigheid is ook reeds daar en wag ons in. So, kom ons rol die moue op en geniet hierdie dag. Daar is nie ’n manier waarop jy weer gister kan leef of môre reeds vandag kan beleef nie. Al wat het jy het, is hierdie heilige, Godgegewe oomblik. Geniet dit!
braam@kaapkerk.co.za

Christene maak foute. Christene is nie beter as ander mense nie en maak daarom soms groot foute. As jy my sou vra wat ek meen `n groot verskil tussen christene en nie-gelowiges behoort te wees, dan is dit nie dat hulle noodwendig beter of vromer as ander is nie, maar dat hulle oor die vermoë beskik om onder leiding van die Heilige Gees bewus te word van hul foute en met passie daarna streef om dit reg te maak. Deur die eeue heen was dit dan ook die verhaal van die christendom. Dit is die verhaal van val en opstaan. Dit is die verhaal van foute maak, seerkry, maar elke keer weer oorbegin, nuut maak en regmaak.

Die vraag is waarom ons steeds voortgaan om al die foute te maak. Die Bybel stel dit duidelik dat die antwoord in ons menslikheid opgesluit lê. Tog moet die volgende redes dalk vir `n oomblik oor nagedink word:

FOUT 1: VERSTAAN NIE DIE DIE STRYD TUSSEN LIG EN DUISTERNIS NIE
FOUT 2: KEN AL DIE REGTE ANTWOORDE, MAAR LEEF NIE UIT DIE KRAG VAN DIE HEILIGE GEES NIE.
FOUT 3: HET SO HAASTIG GEWORD DAT DIE TYD ONTBREEK OM IN STILTE GOD SE STEM TE HOOR (WYSHEID EN ONDERSKEIDINGSVERMOë ONTBREEK)
FOUT 4: HET CHRISTENE DALK HUL ONTSAG VIR GOD VERLOOR?
FOUT 5: TWYFEL CHRISTENE DALK DEESDAE OOR DIE UNIEKHEID VAN DIE EVANGELIE?
FOUT 6: VERWAR ONS CHRISTENSKAP EN DISSIPELSKAP?
FOUT 7: HET ONS TOEGELAAT DAT `N KITSKULTUUR ONS GEBEDSLEWE BINNEDRING?

Laat ek egter op die dag nie die fout maak en die een vergeet nie. `n Baie geseënde Vrouedag vir alle vroue toegewens. Julle is kosbare kosbare geskenke uit God se hand. Mag julle die respek ontvang wat julle waardig is.